Architekt przemysłowy: jakie kompetencje liczą się przy projektowaniu fabryk?

Na pierwszym spotkaniu inwestor pokazał projekt koncepcyjny linii produkcyjnej: dwie prasy, malarnia i pakowanie. Architekt – świetny od biurowców – zaprojektował elegancką halę z “lasem” słupów. Dwa miesiące później okazało się, że suwnica nie ma prześwitu, a wózki nie mieszczą się w promieniach pomiędzy słupami. Zmiany konstrukcji hali kosztowały 25% wartości inwestycji. Dodatkowo Inwestor musiał przesunąć czas zakończenia budowy o cały kwartał.

Fabryka nie wybacza projektowania „od elewacji”. Potrzebujesz architekta przemysłowego, który zrozumie daną technologię, logistykę i rytm operacji, a dopiero potem narysuje ściany. Poniżej cztery obszary, które w praktyce decydują, czy inwestycja zostanie zakończona w terminie i w założonym budżecie.

1) Produkcja a architektura – architekt jako partner procesu

Dobry architekt przemysłowy zaczyna rozmowy z Inwestorem w celu omówienia procesu produkcyjnego. Pyta o trakty linii, szerokości buforów, czasy przezbrajania linii produkcyjnej, trasy wózków widłowych oraz pieszych. Na bazie dokumentów technologów robi plan przepływów: od surowca po spedycję, z jasno narysowanymi strefami kolizji. Potem dopiero decyduje o siatce słupów, świetlikach, bramach i wysokościach.

Zapamiętaj:Najpierw strzałki przepływów surowców i produktów, potem kreski ścian.” Bez tej kolejności rodzi się projekt ładny, ale nieużyteczny.

W praktyce oznacza to: suwnica ustala projekt koncepcyjny, a nie odwrotnie. Doki ustawiasz pod plan wysyłek, a nie pod ładny widok z biura. Strefy załadunkowe i rozładunkowe nie przecinają się w godzinach szczytu.

Konstrukcja, która „nie wchodzi” w technologię, powoduje straty finansowe i trudności logistyczne przez cały czas funkcjonowania zakładu.

2) Logistyka i bezpieczeństwo – milimetry, które decydują o minutach

Architekt przemysłowy liczy promienie skrętu, pola odkładcze i miejsca na kolejkę przed szlabanem. Oddziela ruch tirów od ruchu pracowników: inne bramy, inne ścieżki, inne oświetlenie. Wie, że rampa blisko sąsiadów to kłopoty z hałasem, a doki „złapane” w narożniku tworzą wąskie gardła dla zakładu.

Zapamiętaj: Czasem jeden dodatkowy metr na placu manewrowym daje dziesiątki godzin rocznie „odzyskanego” czasu kierowców.

Jeden z naszych klientów borykał się ze skargami sąsiadów i przewoźników dotyczącymi blokowania pasa drogowego. Zaproponowaliśmy przesunięcie portierni o 15 m i cofnięcie bramy. Pozwoliło to uzyskać bufor dla trzech zestawów tirów. Kolejki zniknęły, a skargi przewoźników i sąsiadów – razem z nimi.

Architekt przemysłowy myśli również o bezpieczeństwie: drogi pożarowe, ewakuacje bez przecinania się z transportem wewnętrznym, strefy z podwyższonym zagrożeniem (malarnia, magazyn chemii) powinny być ułożone tak, aby nie paraliżowały reszty zakładu.

Błędy w logistyce bolą każdego dnia, a niedopatrzenia co do bezpieczeństwa nie są problemem dopóki nie dojdzie do wypadku. Kontrole BHP nie wybaczają takich rzeczy.

3) Media i niezawodność – budynek jako „organizator” energii, wody i powietrza

Fabryka żyje dzięki mediom. Energia elektryczna, gazy technologiczne, woda procesowa, chłodziwa i wentylacja to te instalacje zapewniają produkcję. Architekt przemysłowy rozmawia z technologami i specjalistami z danej branży jak równy z równym: zna typowe moce, rozumie, na czym polega bezpieczny system rozprowadzania gazów technologicznych w instalacji, tak aby w razie awarii całość nadal działała prawidłowo, planuje miejsce na stację transformatorową i rezerwę mocy pod przyszłą rozbudowę zakładu. Układa trasy instalacji nad suwnicami i liniami technologicznymi tak, żeby serwis nie wymagał demontażu połowy hali oraz umożliwiał dalszą ciągłość produkcji - o ile technologia to umożliwia..

Zapamiętaj: Najtańsza „redundancja” to przestrzeń. Zaplanuj korytarze instalacyjne i serwisowe zanim postawisz pierwszą ścianę.

W praktyce przesunięcie kanałów wentylacji o jedną oś i dodanie galerii serwisowej skróciło przestoje serwisowe o połowę u jednego z klientów– bez wielkich nakładów, tylko dzięki przemyślanemu układowi.

Architekt przemysłowy przewidzi także akustykę ( tak aby pracownicy biurowi mogli skupić się na swojej pracy w ciszy), odwodnienie (żeby woda z mycia posadzek nie wpływała pod linie) i temperaturę pracy (komfort ludzi vs. wymagania maszyn). Wprowadza do projektu wczesne analizy środowiskowe, aby już na starcie wykluczyć założenia, które mogłyby później okazać się nierealne na etapie przetargu.

Media i serwis to koszty operacyjne - ponoszone co miesiąc. Dobrze zaprojektowa architektura obiektu ogranicza rachunki i minimalizuję przestoje produkcji.

4) Skalowalność, całkowity koszt posiadania i koordynacja – dziś działasz, jutro rośniesz

Najlepsze fabryki są zaprojektowane do etapowania. Architekt przemysłowy dzieli halę na moduły, które można podnosić, wydłużać, łączyć. Zostawia rezerwy pod przyszłe rampy, przewiduje fundamenty pod dodatkowe słupy suwnic, planuje miejsca na drugą zmianę technologii. Myśli o całkowitym koszcie posiadania: nie tylko o koszcie budowy, ale i o oświetleniu, serwisie, czyszczeniu, ogrzewaniu strefowym, wymianie posadzek w strategicznych korytarzach.

Zapamiętaj: „Ładne” jest ważne w biurowcu. W fabryce „ładne” to takie, co służy produkcji dzisiaj i za pięć lat.

Kluczowa jest też koordynacja międzybranżowa. Dobrze, jeśli architekt pracuje w 3D i łączy modele branżowe, zanim stal trafi na budowę. Wykryte na ekranie kolizje (kanał vs. suwnica, trasa kablowa vs. dźwigar) nie kosztują nerwów na budowie.

Skalowalność i koordynacja to Twój czas – szybka realizacja rozbudowy zakładu bez zatrzymania produkcji to także Twoje pieniądze.

Korzyści dla Inwestora

• Mniej przeróbek – projekt wynika z procesu, nie odwrotnie.
• Szybszy rozruch – logistyka i media są gotowe „pod takt”, a nie „na oko”.
• Niższy OPEX – przemyślane media, serwis i akustyka zmniejszają koszty miesięczne.
• Bezpieczniejsze operacje – separacja ruchów, mądre ewakuacje, mniej kolizji.
• Łatwiejsza rozbudowa – moduły i rezerwy skracają czas realizacji II etapu budowy.

Dobry architekt przemysłowy nie tylko rysuje ściany on projektuje przyszłe “życie” Twojego zakładu.